skip to main content

Τα δραματικά γεγονότα στο Φραγκοκάστελο και οι "Δροσουλίτες"

Παρά το ότι οι Ενετοί αρχικά τό ονόμασαν «φρούριο του αγίου Νικήτα», επικράτησε ή περιφρονητική ονομασία του άπό τους ντόπιους «Φραγκοκάστελο», την όποια αποδέχτηκαν και οι ίδιοι.  Τό φρούριο, παραμελημένο γιά πολλά χρόνια, επισκευάζεται (1593-1597) εξαιτίας του κοντινού τουρκικού κινδύνου. Σέ λίγα χρόνια όμως έχει και πάλι ανάγκη άπό επισκευές. Στη διάρκεια τοϋ Τουρκικού πολέμου έπαιξε κάποιο ρόλο χάρη στη γενναιότητα της φρουράς καί τής οίκογένειας των Παπαδόπουλων, πού τήν ενισχύει. Τό Φραγκοκάστελο στά χρόνια της Ενετοκρατίας, αποτέλεσε χωριστή περιφέρεια μαζί μέ τά χωριά Πατσιανός καί Καψοδάσος.
Στό Φραγκοκάστελο στρατοπεδεύει τό εκστρατευτικό σώμα, πού κατέπνιξε τήν επανάσταση του Δασκαλογιάννη στά 1770 καί εκεί έγινε ή παράδοση του. Στά χρόνια της επανάστασης τοϋ 1821 τό Φραγκοκάστελο, ερειπωμένο σχεδόν, χρησιμοποιήθηκε άπό τό Χατζη-Μιχάλη Νταλιάνη. Ό Βορειοηπειρώτης αυτός πολεμιστής μέ τό ιππικό του, ήλθε νά ενισχύσει τους Σφακιανούς στά 1828. Παρά τίς σωστές υποδείξεις των έμπειροπόλεμων ντόπιων νά αποφύγει την τακτική μάχη στον ακάλυπτο κάμπο μέ τό άχρηστο φρούριο, ό Χατζη-Μιχάλης επιμένει καί κλείνεται μέσα, επισκευάζοντας το πρόχειρα. Οι πολύ μεγαλύτερες δυνάμεις του γνωστού Μουσταφά Ναϊλή Πασά, πολιορκούν τό Φρούριο, χωρίς οΙ Σφακιανοί νά μπορούν νά βοηθήσουν. Σέ άνισες μάχες άπό τίς 18 μέχρι τίς 24 τοϋ Μάη οι πολιορκημένοι πολεμιστές θά υποκύψουν τελικά καί ό αρχηγός τους θά σκοτωθεί σέ παράτολμη έξοδο. Τή φροντίδα τής ταφής των πτωμάτων άναλαβαίνει ή μοναχή Μαγδαληνή άπό τό γειτονικό μοναστήρι τοΰ Αγίου Χαραλάμπου, πού είχε κτιστεί πρίν άπό λίγα χρόνια. Ένα φυσικό φαινόμενο, πού παρου-σιάζεται κάθε χρόνο (πρίν ή περιοχή αλλοιωθεί) στά τέλη τού Μάη καί θύμιζε σκιές αγωνιστών σέ μάχη, συνδέεται μέ τίς ψυχές των σκοτωμένων αγωνιστών άπό τους ντόπιους. Οί «Δροσουλίτες», όπως ονομάστηκαν άπό τήν πρωινή εμφάνιση τοϋ φαινομένου,  κάθε χρόνο θύμιζαν στους ντόπιους τή μάταιη θυσία τους. Τό φρούριο ανατινάχθηκε από τάν Μουσταφά πασά, γιά να μή μπορεί νά χρη-σιμοποιηθεί ξανά άπα τους επαναστάτες. Αργότερα, κατά τη διάρκεια της μεγάλης Κρητικής Επανάστασης 1866-69 ανακατασκευάστηκε άπό τόν Ιδιο, πάνω στά αρχικά θεμέλια. Στά χρόνια πού ακολούθησαν, τό φρούριο καί ό κάμπος τοϋ Φραγκοκάστελου, έρημα άπό κάθε δραστηριότητα, θύμιζαν μόνο τό τυλιγμένο όπό τό θρύλο παρελθόν μέσα σ' ενα επιβλητικό, μοναδικής ομορφιάς τοπίο. Μόνο κάθε χρόνο στίς 15 τοϋ Σεπτέμβρη, την ήμερα της μνήμης τού άγιου Νικήτα, συγκεντρώνονταν άπό ολόκληρη τήν περιφέρεια οι Σφακιανοί καί γιόρταζαν μέ τό δικό τους τρόπο. Μέσα σ' ένα ομηρικό κλίμα καί μαζί μέ  τις  θρησκευτικές  εκδηλώσεις, τά καλύτερα παληκάρια, διαγωνίζονταν στή σκοποβολή, τό τρέξιμο, τό βόλι, τό χορό. Ή παράδοση γύρω άπό τις γιορτές αυτές είναι πλούσια οέ γεγονότα καί θρύλους καί ή λαϊκή μούσα κράτησε στή μνήμη της τά κατορθώματα τους:

Θέλεις νά δεις καί νά χαρείς όμορφα
παληκάρια,
καί δυνατά καί τρομερά, ώς είναι τά
λιοντάρια;
"Αμε   στό   Φραγκοκάοτελο  ναναι τ'
Άγιου Νικήτα,
νά πιστευτείς οσ'  άκουσες κι άπό
πολλούς έγροίκας...
(Παραλλαγή Γρ. Παπαδοπερόκη)