skip to main content

Τουριστική ανάπτυξη στην Κρήτη

Η ραγδαία αύξηση του τουρισμού επηρέασε ως φυσικό επακόλουθο και την αύξηση του συνολικού αριθμού κλινών όπως φαίνεται και στο διάγραμμα που ακολουθεί. Έτσι για την Κρήτη είχαμε αύξηση περίπου 31,27% από το 1996 έως το 2004 ενώ για την υπόλοιπη Ελλάδα είχαμε αύξηση 21,77%. Η μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση ήταν στη Μακεδονία η οποία όμως απέχει πολύ από την Κρήτη όσον αφορά τον συνολικό αριθμό κρεβατιών.
Ειδικότερα στη μελέτη «Ξενοδοχειακές Μονάδες Κρήτης: Επιδόσεις και προτάσεις ανάπτυξης», που διενέργησε από τον κ. Κωνσταντίνο Ζοπουνίδη, Καθηγητή του τμήματος Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης του Πολυτεχνείου Κρήτης, σε συνεργασία με την κ. Σοφία Πετρόχειλου στο Εργαστήριο Συστημάτων Χρηματοοικονομικής Διοίκησης μελετήθηκαν 227 Κρητικές ξενοδοχειακές επιχειρήσεις κατηγορίας lux, Α΄, Β΄ και Γ΄ εμφανίζονται στις πρώτες θέσεις υπερφαλαγγίζοντας ξενοδοχειακές μονάδες κατηγορίας Β΄, Α΄ αλλά και Lux πολύ μεγαλύτερου μεγέθους σε αριθμό κλινών, προσφερόμενες υπηρεσίες και κεφάλαιο.

Αυτό συμβαίνει λόγω των πολλών λειτουργικών εξόδων που εμφανίζουν τα ξενοδοχεία υψηλότερων κατηγοριών, καθώς και των βραχυπρόθεσμων δανείων που αναλαμβάνουν για την πραγματοποίηση επενδύσεων που θα αυξήσουν τις παροχές προς τους πελάτες τους, πράγμα το οποίο επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία των ισολογισμών και των αποτελεσμάτων χρήσης των επιχειρήσεων.
Έτσι παρόλο που οι ξενοδοχειακές μονάδες κατηγορίας Γ΄ παρουσιάζουν χαμηλότερα κέρδη από εκείνα των ξενοδοχείων υψηλότερων κατηγοριών, εντούτοις με μικρότερη δανειακή επιβάρυνση και χαμηλότερα λειτουργικά έξοδα.
Επίσης σύμφωνα με την έρευνα είναι απαραίτητο να υπάρξουν νέα τουριστικά προϊόντα που θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στη σημερινή συγκυρία. Αυτό θα καταστεί εφικτό με:

α) ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων κάθε περιοχής (οικοσυστήματα, πολιτιστικοί πόροι, παραδοσιακά τοπικά προϊόντα, θαλάσσιες διαδρομής κ.α)
β) επιθετική επικοινωνιακή πολιτική (δημόσιες σχέσεις κ.λ.π.) για την προβολή και προώθηση των θεματικών τουριστικών προϊόντων στην αγορά (διαδικτυακοί τόποι, συστήματα κρατήσεων),
γ) διασύνδεση των τουριστικών πόρων (μεταξύ περιοχών της Κρήτης) και δημιουργία θεματικών δικτύων ανά μορφή τουρισμού
δ) προσαρμογή των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων σε ποιοτικές προδιαγραφές πιστοποίησης ποιότητας
ε) δικτύωση των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων με κοινή δράση προβολής και προώθησης (clustering)
στ) ανάπτυξη νέων τουριστικών προϊόντων με σεβασμό στη διατήρηση της αυθεντικότητας και της ιδιαιτερότητας της κάθε περιοχής
ζ) εισαγωγή νέων τεχνολογιών στις τουριστικές επιχειρήσεις με ταυτόχρονη κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού.

Προβλέψεις - Εκτιμήσεις: Σύμφωνα με την ανάλυση Απριλίου - Μαΐου 2005 της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος οι αφίξεις τουριστών στην Ελλάδα αναμένεται να αυξηθούν κατά 7,5% υπερβαίνοντας τα 13,5 εκατομμύρια και τα 14 εκατομμύρια το 2006. οι παράγοντες ενίσχυσης είναι η παρακαταθήκη των Ολυμπιακών Αγώνων σε όρους υποδομής και προβολής, η αναβάθμιση των τουριστικών υπηρεσιών καθώς και η ανανεωμένη διαφημιστική εκστρατεία. Ωστόσο, για να διατηρηθεί ανοδική η πορεία του ελληνικού τουρισμού απαιτείται βελτίωση της ανταγωνιστικότητας σε όρους τιμών - η επιδείνωση της οποίας στην παρούσα φάση αντισταθμίζει σε κάποιο βαθμό την αναβάθμιση όσον αφορά την υποδομή και την προβολή.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Είναι ανάγκη να γίνουν διαρθρωτικές ενέργειες όσον αφορά τον τουρισμό σαν σύνολο. Οι ενέργειες αυτές πρέπει να είναι συντονισμένες και πρέπει να συμμετέχουν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς στην επίτευξη ενός κοινού στόχου.
Πρέπει να αποφευχθούν οι αποσπασματικές ενέργειες του παρελθόντος. Όσον αφορά τον τουρισμό όπως τον ξέρουμε στο νησί μας, δηλαδή ως μαζικό τουρισμό, πρέπει να δρομολογηθούν μια σειρά από επεμβάσεις ώστε να διορθωθούν πολλά προβλήματα και ελλείψεις. Αυτά αφορούν τις υποδομές, τις ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, τη σήμανση, την εξυπηρέτηση στα λεωφορεία και τα ταξί και την καθαριότητα.
Η καθαρότητα εξαρτάται από τον σεβασμό που δείχνει ο καθένας στο περιβάλλον και από την πολιτεία που συνεισφέρει με έργα και υποδομές όπως βιολογικούς καθαρισμούς κ.α.
Σημαντικός παράγοντας παραμένει και η προώθηση του τουρισμού με καλά οργανωμένες κινήσεις μέσω μεγάλων τουριστικών γραφείων. Είναι αναγκαίο όλοι να καταλάβουν ότι τα οφέλη από τον τουρισμό έρχονται μακροχρόνια και όχι βραχυπρόθεσμα και κερδοσκοπικά.
Απαραίτητο θεωρείται πλέον στις μέρες μας να δοθεί έμφαση και σε άλλα είδη τουρισμού. Αυτό θα συντελέσει στο να δοθούν ευκαιρίες ανάπτυξης και σε άλλες περιοχές που στερούνται υποδομές μαζικού τουρισμού.
Επίσης με τον τρόπο αυτό θα διευρυνθεί η τουριστική περίοδος και θα ευνοηθούν με επιπλέον εισόδημα (ανάλογα με την μορφή εναλλακτικού τουρισμού) και σε άλλες ομάδες πληθυσμού από τον τουρισμό.
Σίγουρα ο κατάλληλος προγραμματισμός είναι αναγκαίος και πρέπει να γίνει άμεσα καθώς ο μαζικός τουρισμός φαίνεται να φτάνει σε σημείο κορεσμού. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού μπορούν να θεωρηθούν ο οικοτουρισμός, ο αγροτουρισμός, ο χειμερινός τουρισμός, ο ορεινός τουρισμός, ο συνεδριακός τουρισμός, ο αθλητικός τουρισμός, ο κοινωνικός τουρισμός κ.α. Επίσης ήπιες μορφές εναλλακτικού
τουρισμού μπορούν να χαρακτηριστούν ως ‘'Win Win Case'' για τους επισκέπτες και τους υποδεχόμενους ντόπιους πληθυσμούς.

Σε συνέχεια αυτών, σε πρόσφατη μελέτη που πραγματοποιήθηκε από την εταιρεία ICAP A.E., στις 16-11-2007, στο Αναπτυξιακό Συνέδριο που οργάνωσε το Επιμελητήριο Ηρακλείου, μεταξύ άλλων αναφέρθηκαν τα παρακάτω συμπεράσματα:
Τα δυνατά σημεία της Κρήτης είναι:
-
Η ποικιλία του φυσικού της περιβάλλοντος.
-
Η πολιτιστική της παράδοσης.
-
Η δημογραφική της ανανέωση.
-
Το ότι αποτελεί σημαντικό παραθεριστικό κέντρο.
-
Η πλούσια αγροτική παραγωγή της.
-
Οι υπάρχουσες υποδομές έρευνας.
-
Το χαμηλό επίπεδο ανεργίας και
-
Τα τοπικά χαρακτηριστικά κουλτούρας, τα ήθη και τα έθιμά της.
Οι αδυναμίες της επικεντρώνονται:
-
Στο ενεργειακό πρόβλημα.
-
Στην έλλειψη χωροθετημένων βιομηχανικών και επιχειρηματικών περιοχών.
-
Στην έλλειψη πανεπιστημιακού τμήματος τουριστικής εκπαίδευσης.
-
Στο κόστος των εμπορευματικών μεταφορών.
-
Στις ενδοπεριφερειακές ανισότητες.
-
Στην κατακερματισμένη επιχειρηματική δραστηριότητα
-
Στις ελλείψεις στις υποδομές.
Οι ευκαιρίες που παρουσιάζονται για την Κρήτη αφορούν:
-
Στην αξιοποίηση Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων.
-
Στη δημιουργία διεθνούς διαμετακομιστικού κέντρου στα νότια του νησιού.
-
Στην ολοκλήρωση έργων υποδομής.
-
Στην ανάπτυξη νέων μορφών τουρισμού.
-
Στην ενίσχυση του καινοτομικού προφίλ της Κρήτης.

-
Στην ανάπτυξη εξωστρέφειας και διεθνών συνεργασιών.

Υπάρχουν όμως και απειλές κι αυτές έχουν να κάνουν με:
- Τη μη ισορροπημένη ανάπτυξης της.
- Το νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον που διαμορφώνεται για τα αγροτικά προϊόντα.
- Την ανάδειξη νέων τουριστικών προορισμών σε ανταγωνίστριες χώρες.
- Την περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Όπως προκύπτει και από τη μελέτη ο τουρισμός είναι η ατμομηχανή της Κρητικής οικονομίας αλλά φαίνονται σε αυτόν σημάδια υπερβάλλουσας προσφοράς με τις κλίνες και τα ξενοδοχεία να αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τις διανυκτερεύσεις.
Από την άλλη πλευρά υπηρεσίες συνδεδεμένες με τον τουρισμό όπως οι ενοικιάσεις αυτοκινήτων, τα ταξιδιωτικά πρακτορεία και η ψυχαγωγία είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένες και παρουσιάζουν δυναμική.
Ο αγροτικός τομέας είναι σημαντικός για την Περιφέρεια μας αλλά φθίνει ως οικονομική δραστηριότητα. Ακόμα η μεταποίηση είναι μικρής βαρύτητας για την Κρητική οικονομία και εντάσσεται σε κλάδους χαμηλής τεχνολογίας παρουσιάζοντας παρόλα αυτά κάποια δυναμική.
Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι η Κρήτη είναι σημαντικό κέντρο έρευνας και ανάπτυξης με το υψηλότερο μερίδιο δαπάνης ως προς το ΑΕΠ από όλες τις Περιφέρειες της Χώρας και μεγαλύτερη βαρύτητα στην απασχόληση.
Ωστόσο οι επιχειρήσεις του τόπου έχουν άγνοια για τις τεχνολογίες που αναπτύσσονται από ερευνητικά κέντρα της Κρήτης.
Το νησί μας, φαίνεται να υπερτερεί ελαφρά σε ρυθμό ανάπτυξης σε επίπεδο χώρας.
Ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης την περίοδο 2001-2004 για την Ελλάδα ήταν, 4,69% ενώ στην Κρήτη 4,78%.
Ανά νομό η εικόνα του ρυθμού ανάπτυξης έχει ως εξής: Ηράκλειο 5,42%, Λασίθι 3,82%, Ρέθυμνο 4,03% και Χανιά 4,40%.